Vaardigheden voor het leven

Hallo,

Ik denk dat van alle dingen die je een kind kan willen aanleren tijdens het opgroeien, de gewone dagdagelijkse dingen het meest waardevol zijn. En wat is dat dan, die dag dagelijkse vaardigheden? Ik zou ze opdelen in 1 categorie: Zorg! Zorg voor zichzelf, zorg voor de medemens, en zorg voor de omgeving. En het gaat vooral over die dingen natuurlijk dat het kind voor zichzelf kan doen. Want weet je nog dat een kind eigenlijk heel goed weet wat het nodig heeft? en dat een kind bij wie de behoeften zijn ingevuld eigenlijk niets liever wil dan bij te dragen aan de medemens en aan de omgeving? En dat komt goed uit want dat is precies wat we willen, niet?

Gisteren toen we een schoentje van de pop aan het zoeken waren, en ik op een gegeven moment opperde dat het schoentje verdwenen was, en dat de pop nu maar één schoentje had, ging Hannah zitten, ze trok haar eigen schoen uit en kwam die vervolgens aan de voetjes van de pop doen. ik smolt! En het schoentje is alweer terecht hoor!

Dus wat valt daar dan allemaal onder? bij dat zorg dragen? Dat hangt een beetje van de leeftijd af natuurlijk! En ook van de cultuur binnen het gezin!

Zorg voor zichzelf: Ik denk aan haren kammen, tanden poetsen, handen wassen, op het potje gaan. Een glaasje drinken pakken, een cracker smeren, of een banaan schillen. Jas aantrekken, schoenen poetsen, … En later kledij naaien of herstellen! eten koken, brood bakken, een wandeling maken of een yoga routine.

Zorg voor de ander: (lees “zorg” hier eerder als respect) “Dag!” zeggen als we weg gaan, helpen met de tafel te dekken, en de afwas te doen. luisteren als iemand aan het vertellen is of aan het zingen. Zelf vertellen wat er in je omgaat en wat je graag wil (ook dat is respectvol naar de ander want dan heeft de ander het plezier om te kunnen bijdragen!) Delen, iets aanbieden als er bezoek komt. De deur open doen, de poes eten geven, de hond knuffelen, … En kunst appreciatie! Van de eigen werken en ook die van anderen natuurlijk. leren schilderen, en tekenen en timmeren, en dingen repareren voor het gezin!

Zorg voor de omgeving: Spullen met zorg behandelen. Niet kiezen voor éénmalig te gebruiken dingen, maar kiezen voor duurzame herbruikbare dingen uit natuurlijke materialen. Een kind zal nog niet veel aankoop keuzes maken, maar de spullen waar het mee omringd is zal hij als een spons opnemen. Dus een ruimte waar orde is, en waar alleen mooie dingen staan die een duidelijke functie hebben zal een heel ander effect achterlaten dan een ruimte vol met rommel, speeltjes waarvan stukjes verloren zijn gegaan, en waar wegwerp en plastic dingen zijn waarvan niet alles meer gebruikt wordt in het dagelijkse leven. Kinderen kunnen wel al heel veel zorg dragen voor hun omgeving door bv de ramen de wassen, de plantjes water te geven, spullen op te ruimen, … De moestuin onderhouden, bijdragen aan de gemeenschap samen met een groep mensen of alleen voor de idealistische jongeren met een visie!

En je zou misschien denken dat dit dingen zijn die je moet “aanleren”, en ik zou durven zeggen dat niets minder waar is. De rol van de volwassene hier bestaat uit 2 dingen. Het gedrag zelf toepassen, Ja! jij bent het grote voorbeeld. En het kind het gereedschap aan de bieden om zichzelf te kunnen ontwikkelen en die levens vaardigheden onder de knie te krijgen.

Laat je kind met alledaagse dingen spelen

ipv steeds nieuw speelgoed aan te rijken. Een baby van 6 maanden is heel erg geïnteresseerd in een mandje vol met verschillende soorten borsteltjes of kook gereedschap! dat weet ik uit eigen ervaring 😉

SONY DSC

Geef je kind gereedschap in eigen formaat

Dit is waarschijnlijk de belangrijkste tip die ik je kan geven op het gebied van vaardigheden. Dat zorg dragen wordt een stuk gemakkelijker als het gereedschap op het formaat is van het kind. Zet een rekje in de keuken waar je kind zelf zijn drinken kan pakken en alles om de tafel te dekken. hang een spiegel in de badkamer waarin het kind zichzelf kan zien om haar gezicht te wassen en haar haren te kammen. Een borstel en een vuilblik in klein formaat. Als je eens soep probeert te drinken uit een pollepel zal je verstaan wat ik bedoel!

Kinderspel is werk

Hallo,

Tot nu toe heb ik nog niet echt iets gezegd over de naam keuze van het blog. Nu wil ik daar graag iets over vertellen. Mijn 2 grote heldinnen en inspiratie bronnen die helpen bij de ontwikkeling van Hannah zijn Maria Montessori en Aletha Solter. Beiden dokters die hun hele leven met kinderen hebben gewerkt en inzichten hebben neergeschreven die zo krachtig zijn. Wat ze voorstellen is zo constructief en positief. Helemaal zonder angst, of dingen forceren, zij hebben gezien hoe bijzonder die kleintjes zijn en hoe de gangbare manieren die werden toegepast om kinderen te “helpen” eerder een beperking vormden. Beiden zijn er van overtuigd dat straffen en belonen enkel negatieve effecten heeft, en beiden erkennen dat zo veel mogelijk aan de behoeften van een kind te gemoed komen enkel positieve effecten heeft. En dat autonomie een grote behoefte is, dat een kind eigenlijk zelf heel goed weet wat het nodig heeft, en dat het in een geschikte omgeving precies die materialen selecteert die zijn ontwikkeling op dat moment ten goede komen.

Hoe kijkt Maria naar spel? Maria zag dat wat het kind doet helemaal niet doelloos is. Want zo werd het spel van een kind in die tijd wel vaak ervaren; zich doelloos bezig houden. En omdat een kind constant bezig is een kleine wetenschapper te zijn, en om opnieuw en opnieuw iets te proberen zodat het meesterschap en expertise kan krijgen over een bepaalde handeling zag Maria het kinderspel als essentieel werk. Het werk van het kind.

Hoe kijkt Aletha naar spel? Aletha ziet spel als de taal van het kind. Een kind kan zich nog niet zo goed uitdrukken als volwassene in woorden en heeft nog niet die virtuositeit die volwassenen hebben met taal. Zij hebben in het aller begin enkel hun huilen om zichzelf tot expressie te brengen, en op een gegeven moment komt daar spel bij. Aletha heeft meerdere categorien van spel geïdentificeerd. En omdat Aletha het vooral ziet als een vorm van expressie is het ideaal als er gespeeld wordt samen met iemand. En zo kan het spel een kader vormen om het kind te helpen met spanningen los te laten door te lachen. Er is bijvoorbeeld “symbolisch spel”; denk aan poppen enzo en spelen dat de pop op het potje moet. Zo kan een kind gebeurtenissen verwerken waar het nog spanningen rond heeft of wat angst ervaart. Op het potje gaan is best spannend voor een lerend kind! En hier in huis komt het thema vaak terug! Er is ook “nonsense play” gewoon gek doen dus, en je kind laten lachen. Hier hoeft eigenlijk geen uitleg bij he, dat doen we toch allemaal ;). Dan zijn er “power reversal games” hier kan het kind eens de positie van de bovenhand beleven. Dat zijn alle spelletjes waarin het kind “wint”, de ouder zwak, klungelig, boos, dom is. Waarom gewoon lopen als je ook af en toe eens kan vallen, en waarom niet eens iets niet snappen dat je peuter al lang onder de knie heeft? En, laat je peuter je eens om duwen terwijl jij niet snapt hoe ze dat voor mekaar krijgt. Die laatste is hier althans een enorm success. Als Hannah even “te lang moet stilstaan om die kleren aan te krijgen” dan zie ik een glimlach verschijnen en een voorzichtige duw in mijn richting komen. Ik weet dan wat ik moet doen. Zeker ook niet te vergeten zijn de “separation games”. Ook hier doen we dat eigenlijk al van nature uit, en het zit ook in onze cultuur zonder dat we precies aan deze theorie denken. We doen het gewoon. Denk maar aan kiekeboe, verstoppertje, … en de kinderen willen meer en meer, en ze kunnen er goed door lachen en spanningen rond achter gelaten te worden te herstellen. Denk maar aan alleen in een bedje liggen, naar de opvang moeten, naar school, en ook gewoon die keren dat jouw aandacht ergens anders is. Er zijn nog categorien en ik raad zeker aan om het boek attachment play te lezen.

SONY DSC
beer op het potje

Ik vind het steeds geruststellend dat heel veel van dat opvoeden eigenlijk natuurlijk komt. En vandaar dat het wel passend vond om ook dat als kinderspel te zien. Laat jezelf toe om het te doen op een manier die voor jou goed en natuurlijk aanvoelt. En zo wordt het letterlijk kinderspel. Het wordt moeilijk als je vanuit je hoofd begint op te voeden als je denkt dat bepaalde dingen moeten. Als je iets uit plicht, schuldgevoel of angst gaan doen dan wordt het ook heel moeilijk om contact te houden met je gevoel en ook met je kind. En Attachment play is dan letterlijk de dankbare weg naar een hersteld contact! speel dus met je kind, en opvoeden wordt kinderspel. sort off 😉

Spelen is als volwassene lang niet altijd makkelijk. Het wordt snel “saai”, en we willen liefst andere dingen doen die we nog “moeten” doen. En misschien hebben we het zelf als kind niet heel veel meegemaakt dat we samen met onze ouders speelden en kunnen we dus moeilijk contact maken met dat gevoel van hoe heerlijk het kan zijn. Of we hebben geen inspiratie. En wat ik hier rond vooral wil meegeven. Elke minuut die je met je kind speelt zal al een effect hebben. Het is een hele goeie tijds- en energie investering. Kinderen werken opeen veel beter mee, ze zijn vrolijker. En als je eens al de tijd zou samen tellen dat je in een power struggle zit, dan lijkt het me toch interessanter om die tijd al spelend door te brengen. 😉

SONY DSC
pop moet ook kleertjes aan

Afsluitende gedachte: Wat een kind alleen doet is misschien helemaal niet spelen maar eerder werken. En wat een kind samen met ons doet is spelen. En dat is spel is een gesprek vol vreugde en het helpt ons om hen te helpen!

Veel spel genot!

 

Leer me het zelf doen

Hallo,

 

Toen ik zwanger was en begon te denken over alle spullen die ik zou nodig hebben dan heb ik van een aantal dingen gewoon aangenomen dat je die nodig hebt. Bijvoorbeeld een wiegje, een bedje, een wandelwagen, een park, een wipstoel, een hoge stoel. En als je deze eens naast elkaar zet dan zie je dat heel deze baby uitzet het doel heeft om de baby vast te gespen weg van de ouder. In geen van deze meubelen kan de baby vrij bewegen, en in geen van deze meubelen kan de baby de veiligheid van de nabijheid van zijn ouder ervaren.

En zonder dat we het beseffen ervaart de baby frustraties. Vaak beginnen ouders op hun beurt ook frustraties te beleven. “stop eens met alles vanuit de hoge stoel op de grond te gooien!”; “toe! doe eens je mond open!”; “Blijf nu eens liggen in de bedje!”; “Nee, het speelgoed hoort IN het park”. Herkenbaar?

SONY DSC

Vaak is onze eerste reactie als ouder om op die manier aanwijzingen te geven over hoe het kind zich “hoort” te gedragen. En we zijn in contact met onze eigen frustraties die eigenlijk gewoon uit het verleden komen. Gevoelens van machteloosheid die komen uit onze kindertijd. Wij voelden ons machteloos en als ons kind niet “wil meewerken” voelen we ons weer machteloos en eigenlijk heeft het niets met het gedrag van het kind te maken. Wij maken als het waren een kleine tijdsreis naar oude emoties die we nooit hebben kunnen uiten bij iemand die naar ons luisterde.

Het mooie is, als we onze doel even verleggen van “het kind te doen meewerken” naar “wat heeft mijn kind nodig, en hoe kan ik die behoefte invullen” dan worden deze frustraties bij het kind niet opgebouwd en is er dus ook geen behoefte aan het “onwenselijke gedrag”.

Welke behoeften zijn er dan dat het kind ingevuld wil zien op zulke momenten? Ik denk aan: Autonomie, onafhankelijkheid, bewegingsvrijheid, zichzelf ontwikkelen, onderzoeken van de fysica van de wereld, emotionele veiligheid, contact, …

SONY DSC

Misschien wil jouw baby zelf bepalen wanneer zij eet, speelt, slaapt. Misschien wil hij helemaal niet gevoed worden en wil hij het gewoon zelf doen. Misschien wil je baby naar hartenlust vrij bewegen door de ruimte. Misschien gooit ze haar boterham op de grond om de zwaartekracht te ontdekken. Of misschien doet hij dat om een spelletje te initiëren omdat hij er nood aan heeft om contact te herstellen, of om door middel van lachen zijn frustraties rond machteloosheid te verwerken. En zo zijn er nog talloze voorbeelden van hoe een baby eigenlijk gewoon zijn eigen noden aan het invullen is als zij “niet willen” mee werken. En je kan met een beetje inlevingsvermogen al snel bedenken welke noden er zijn, en zo kan je zowel je baby als jezelf helpen. En misschien wordt je er nog wat creatiever van door het zoeken naar oplossingen die voor zowel jezelf als voor je baby de noden invullen. En ik wil er ook nog even bij vermelden dat je baby op een gegeven moment oik een behoefte zal hebben om spanningen te ontladen via huilen in jouw nabijheid. Want spanningen die zullen onvermijdelijk toch nog deels worden opgebouwd.

SONY DSC

Hoe kan ik dan aan de behoeften van mijn baby voldoen om deze typische situaties te vermeiden? Om aan de behoeften van autonomie, onafhankelijkheid en bewegingsvrijheid te voldoen raad ik aan om de ruimten waarin je baby vertoeft in te richten zonder meubelen waar zij niet zelf in en uit kan. De Montessori baby kamer is hier een heel mooi voorbeeld van. Er ligt doorgaans een matrasje op de grond in de hoek van de kamer. Daarop ligt de baby op zijn rug. Er hangt een mobile die af en toe vervangen wordt om een gepaste prikkeling aan te bieden. Later een speeltje net binnen handbereik, zo kan hij leren grijpen en vasthouden. Ook zijn er natuurgetrouwe afbeeldingen laag aan de muur zodat een baby zich zal oprichten en zo zijn spieren ontwikkelen om later te leren kruipen. En als hij leert kruipen dan kan hij zelf van het matrasje af, en over een tapijtje naar een laag rekje met enkele zorgvuldig uitgekozen speelgoedjes die gemaakt zijn van natuurlijke materialen. Ook een mandje met huishoud dingen is ideaal als ontdekkingstocht. Zo leert de bay het verschil te voelen in temperatuur, gewicht, … van bijvoorbeeld een houten lepel en een metalen lepel. Een schapenvacht is ook ideaal, zo kan je baby in de buurt blijven van de familie activiteit en als het moe is inslapen in de nabijheid van de ouder. Om aan de behoefte van nabijheid en contact te voldoen heb je in principe geen meubelen nodig. veel knuffelen, spreken tegen haar, zingen, … en laat je baby niet alleen slapen! Soms kan het handig zijn om een draagdoek te gebruiken als je zelf niet beschikbaar bent om stil te zitten. En als je buiten gaat en alle indrukken een beetje wil beperken dan is een draagdoek ook een aanrader. Al adviseer ik toch om het buitengaan in de eerste 6 maanden zo veel mogelijk te beperken.

SONY DSC

Hoe pakken we het aan in de peutertijd? Wel, de behoeften aan autonomie, onafhankelijkheid, zelfontwikkeling, … zijn nog extra sterk aanwezig in de peutertijd. En dus is het nog extra belangrijk om de ruimtes zo in te richten dat ze veilig zijn voor kinderhandjes, en dat ze de mogelijkheid bieden om zelf aan die dingen te kunnen die het kind nodig heeft om zijn behoeften in te vullen. Voorbeelden zijn een laag tafeltje, en een lage stoel om te eten. Een Montessori leertoren in de keuren om te helpen koken. Een klein rekje in de keuken met de spullen die de peuter gebruikt om bijvoorbeeld te eten. Kleren die los zitten die ze zelf kunnen leren af- en aantrekken. Schoenen die ze zelf kunnen aantrekken en een kapstok op de hoogte van het kind.

Hannah geniet er zo van om ‘s ochtends zelf in- en uit de toren te klimmen om de pap te roeren, daarna zelf een kommetje en een lepeltje te pakken en de tafel te dekken voor zichzelf. Zelf rozijntjes in de pap te doen en als ze voldaan is om het kommetjes zelf naar de keuken te brengen. Zelf haar handen en mond schoonmaken met een nat washandje en vervolgens te helpen met zelf haar kleren aandoen. Doe schoenen die lukken al helemaal zelf, al komt er dikwijls nog een frustratiekreet bij kijken, en dan een glimlach van voldoening.

SONY DSC